Home | Even voorstellen | Mijn blindheid | Mijn geleidehond | Hobby's en interesses | Links | PDR Records | Fotoalbum | Contact
Er zijn verschillende vormen van blindheid te onderscheiden. Er zijn mensen die vanaf hun geboorte blind zijn door bijvoorbeeld een erfelijke afwijking (zoals bij mij), echter, ook een oogafwijking of ongeluk kan blindheid veroorzaken. Het staat natuurlijk als een paal boven water dat het leven van iemand die op latere leeftijd blind wordt volledig op z'n kop komt te staan.
In mijn situatie is dit gelukkig niet het geval. Ik ben vanaf mijn geboorte blind als gevolg van een erfelijke afwijking (Amaurosis congenita van Leber). Kortweg houdt dit in dat mijn ouders beiden een bepaalde genafwijking hebben waardoor de kans bestaat dat er blinde kinderen geboren worden. Erfelijke afwijkingen zijn er in verschillende varianten, waardoor het bijvoorbeeld ook zo kan zijn dat er kinderen geboren worden die een zogenaamde progressieve oogafwijking hebben waardoor zij, vaak door een heel langdurig proces, langzamerhand blind of heel slechtziend worden.
Als blinde ben ik eigenlijk bijzonder bevoorrecht. Er zijn namelijk veel blinde mensen die helemaal niets zien, terwijl ik gelukkig nog wel het verschil kan onderscheiden tussen licht en donker. Dit houdt in dat ik kan genieten van het zonlicht, maar ook dat ik in een gebouw kan zien of de lichten aan of uit zijn. Met name dat laatste komt nogal eens goed van pas. Desondanks roept mijn vrouw (als ze 's avonds laat thuis komt) nog wel eens: 'Zit je weer in het donker?'
Hoewel het voor mijn gevoel de laatste jaren steeds beter gaat, bestaan er nog steeds veel vooroordelen over blinden, deels gevoed door onwetendheid en wellicht ook veroorzaakt door een gebrek aan duidelijke informatie. Aan de hand van een aantal punten wil ik op deze pagina (zie hier onder) dan ook in deze informatiebehoefte voorzien.
U weet uiteraard wel dat blinden braille lezen. Bent u op zoek naar informatie over hoe het brailleschrift ontstaan is en hoe het in elkaar zit? Op de pagina over Het brailleschrift vindt u veel gedetailleerde informatie.
Naast blindheid bestaat er ook slechtziendheid. Er zijn meer slechtzienden dan blinden. Ook hierbij kunnen er verschillende oorzaken zijn. Ik ga op dit onderwerp echter niet verder in omdat ik niet beschik over praktische kennis op dit gebied, en omdat er over dit onderwerp voldoende op internet te vinden is.
Dankzij goed ontwikkelde computer-aanpassingen is het voor blinden mogelijk om vrijwel moeiteloos mee te draaien in deze maatschappij. Er zijn verschillende voorzieningen beschikbaar waarmee een blinde persoon de computer kan hanteren. Ik beschrijf ze hier onder in het kort.
De screenreader is een programma dat speciaal ontwikkeld is voor blinden en slechtzienden. Het woord zegt het al, screenreader (schermlezer). Het programma geeft de tekst die op het beeldscherm te lezen is in aangepaste vorm weer. De screenreader stuurt verschillende apparaten en softwarepakketten aan.
De brailleregel of leesregel is een apparaat dat onder of voor het toetsenbord van een computer geplaatst kan worden en wordt aangestuurd door de screenreader. Door middel van een USB of bluetooth verbinding wordt de leesregel aan de computer gekoppeld.
In de brailleregel bevindt zich een soort lijn of strip die bestaat uit braillecellen (heel veel computergestuurde puntjes). De screenreader stuurt de leesregel aan waardoor altijd 1 regel van het scherm (de regel waarop de cursor staat) wordt weergegeven op de leesregel. Brailleregels zijn er van verschillende fabrikanten en in verschillende uitvoeringen. Zo zijn er tegenwoordig zelfs brailleregels met een ingebouwd geheugen waardoor het mogelijk is om bepaalde tekstdocumenten in de brailleregel op te slaan. Op die manier is het dus mogelijk om opgeslagen teksten zelfs zonder een computer toch in braille weer te kunnen geven.
De spraaksynthesizer is een softwarepakket dat vrijwel altijd bij de screenreader geleverd wordt. De op het scherm te lezen tekst wordt door een computerstem voorgelezen. Ook op het gebied van de spraaksynthesizers staat de techniek niet stil, de laatste jaren is de verstaanbaarheid en luistervriendelijkheid enorm toegenomen.
Luister naar mijn sterk verouderde spraaksynthesizer
Slechtzienden maken ook wel gebruik van vergrotingssoftware in combinatie met spraak. Dit houdt in dat de tekst op het scherm sterk vergroot wordt. De slechtziende kan de tekst dan gemakkelijker lezen, en de spraakfunctie helpt daar bij.
Tijdens mijn studie maakte ik (op school) uitsluitend gebruik van de spraakfunctie, omdat dat voor mij sneller werkte en omdat ik dan de brailleregel niet mee hoefde te slepen. Echter, op mijn werk heb ik een brailleregel die ik, vooral bij het maken van rapportages, regelmatig gebruik. Bovendien kan ik d.m.v. de brailleregel ook makkelijk zien of een stukje tekst bijvoorbeeld in hoofdletters of onderstreept geschreven is.
Met de bovengenoemde aanpassingen kan ik dus met vrijwel elk programma uit de voeten. Er zijn echter helaas nog steeds beperkingen op dit gebied, met name bij programma's die zeer grafisch ingericht zijn en waarbij je de muis altijd nodig hebt. Met name op mijn huidige werkplek heb ik hiervan in het begin best wel wat hinder ondervonden.
Zoals u begrijpt is het door middel van deze aanpassingen dus mogelijk om mijn e-mail te lezen, websites te bouwen, brieven op te stellen, te internetten of te twitteren.
Sinds een aantal jaren zijn er ook screenreaders voor mobiele telefoons. Sinds augustus 2005 ben ik in het bezit van een mobiele screenreader (Mobile Speak). Met dit programma, geïnstalleerd op een gewoon nokia toestel (smartphone met het Symbian-besturingssysteem), is het mogelijk om sms berichten te lezen en te versturen, de agenda te raadplegen, contacten te beheren en gebruik te maken van andere toepassingen zoals Twitter, Skype of een e-mailprogramma). Overigens ben je tegenwoordig als blinde zonder iPhone al aardig achterhaald. Zelf heb ik me lang tegen het fenomeen touchscreen verzet, maar inmiddels maak ik (voor mijn werk) ook gebruik van een iPhone en het werkt fantastisch! Dankzij de ingebouwde voice-over-functie van de iPhone en de aangepaste aanraakbediening is de iPhone volledig te hanteren.
Voor de mobiele telefoon zijn ook navigatiesystemen ontworpen, speciaal gericht op blinden en slechtzienden. Het systeem geeft elke zijstraat aan, waardoor het voor een blinde of slechtziende mogelijk is om zelf een adres te bezoeken. Echter, een systeem met ingebouwd stratenplan vind ik persoonlijk niet echt trefzeker werken. Zelf werk ik met een eenvoudig systeem zonder kaartmateriaal waar ik dus zelf mijn oriëntatiepunten in op moet slaan. Met behulp van dit systeem heb ik al heel wat wandelingen in onbekend gebied gemaakt.
U begrijpt inmiddels wel dat blinde mensen ook gewoon een website kunnen bouwen, deze site (hoewel hobbymatig en eenvoudig opgezet) is er niet vanzelf gekomen. De screenreader leest alles voor, ook de tekst die ik op de computer type. Het enige probleem waar ik hinder van ondervind is het feit dat ik de website niet visueel kan bekijken, waardoor ik de opmaak in overleg met een ziende persoon moet bepalen. Zonder die controle van een ziende persoon zou het best wel eens een rommeltje kunnen worden.
Zoals u wellicht al gelezen hebt op de pagina 'ik stel me voor' heb ik in juli 2008 mijn HBO-opleiding Personeel & Arbeid afgerond. Op dit moment ben ik werkzaam als Re-integratieconsulent / Jobcoach.
U vraagt zich misschien af: Hoe gaat dat nu eigenlijk als blinde, een HBO-opleiding volgen of werken in een dynamisch bedrijf? Alles valt of staat ook hier met de computer en de beschikbare aanpassingen. Zonder computer ben ik nergens. Zonder computer is het niet mogelijk om brieven van cliënten in te scannen, niet mogelijk om mijn agenda te beheren, en zo kan ik nog wel even door gaan. Dus, als ik een gesprek heb met een cliënt, dan gaat de laptop (of iPhone met toetsenbord) gewoon onder de arm mee naar de spreekkamer.
Tijdens mijn studie werd er uiteraard gebruik gemaakt van studieboeken, readers en andere documenten. In de eerste jaren van mijn studie moest ik deze documenten als hard-copy opsturen naar een instantie die deze documenten om kon zetten naar platte tekst. Helaas ging hier vaak maanden overheen. Wat bleek, een kennis van ons werkte bij een organisatie die verantwoordelijk was voor het scannen van zeer uitgebreide archieven. Zij hadden ook de spullen om deze archieven snel en goed in te scannen. Leverde ik een studieboek aan dan had ik grote kans dat het de volgende dag als Word-document in mijn mailbox zat.
Overigens, tijdens mijn studie heb ik vanuit de Hogeschool Rotterdam altijd alle medewerking gekregen, alle collegestof, sheets en andere lesinformatie werd altijd door docenten per mail naar mij toegestuurd.
Om naar school te gaan maakte ik vrijwel altijd gebruik van het openbaar vervoer. Het reizen met trein, bus of metro is een uitdaging. Natuurlijk gaat het best wel eens mis, maar als het goed gaat geeft dat een bijzonder voldaan gevoel. Dankzij mijn geleidehond Siem is het geen enkel probleem om gebruik te maken van het openbaar vervoer. Echter, moet ik voor mijn werk naar volledig onbekende plaatsen dan is het OV (ook door de langere tijdsduur) niet altijd haalbaar en kan ik gebruik maken van bijvoorbeeld een taxi.
1 van de eisen die gesteld wordt aan mijn functie is het onderhouden van een werkgeversnetwerk. Zodoende bezoek ik dus regelmatig werk- en/of opdrachtgevers. Ook hierin speelt Siem een hele belangrijke rol.
Siem is erg routevast en kan, als ik een bepaalde route een paar keer gelopen heb, de juiste weg altijd vinden. Echter, het basisbeginsel blijft altijd: Als blinde moet je routes uit je hoofd kennen, anders kun je een geleidehond nooit sturen. In mijn woonplaats zijn er een flink aantal plaatsen die Siem uit zijn hoofd kent (station, bushalte, kerk en bepaalde vrienden), zodoende hoef ik in dat geval alleen de naam van de plaats maar te noemen en Siem doet de rest. Dit is uiteraard vrij uniek en komt alleen voor op bekende plaatsen. echter ,ook onbekende plaatsen zijn een enorme uitdaging, zowel voor hem als voor mij.
Hoewel er voor veel dingen een oplossing te verzinnen is kom ik als blinde vader / echtgenoot in het dagelijks leven uiteraard wel wat dingen tegen die beperkingen met zich mee brengen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het lezen van geschreven tekst, aan gewoon auto rijden en aan even op de fiets springen om een brood te halen. Er zijn nou eenmaal dingen die lastig zijn als je geen gebruik kunt maken van je ogen.
Gelukkig heb ik ook voor het dagelijks leven een grote voorraad oplossingen. Om er een paar te noemen:
Om de post te lezen maak ik gebruik van een scanner, als ik boodschappen wil doen kan ik een medewerker van de supermarkt vragen of hij/zij mee wil lopen, als ik de flesvoeding voor mijn dochter af wil wegen doe ik dat met een sprekende weegschaal, als ik een appel wil schillen doe ik dat met een dunschiller, fietsen doe ik op de tandem, en zo kan ik nog wel een paar uur door gaan. Boodschappen doen, een taart bakken en mijn eigen administratie bijhouden, maar ook mijn dochter aan- of uitkleden / de fles geven: het is allemaal mogelijk. Hoewel, die boodschappen haal ik liever samen met Lizette, eigenlijk heb ik er een gruwelijke hekel aan!
Nog iets wat ik liever oversla: Poepluiers! Leuk zijn ze niet, maar het went snel en je moet gewoon systematisch te werk gaan en niet bang zijn voor vieze handen!
Om over straat te gaan gebruikte ik altijd mijn stok, door links en rechts voor me te tikken zorgde ik dat ik de obstakels kon ontwijken. Gelukkig heb ik nu Siem en heb ik mijn stok niet meer nodig, Siem zorgt dat ik overal veilig kom, zonder paaltjes of andere dingen aan te raken. Ik kan me dus helemaal vrij over straat bewegen waardoor ik regelmatig buiten te vinden ben en vaak met Siem ga wandelen of naar het park ga. Dit kan zelfs met mijn dochter er bij, want die kan prima in de buik / rugdrager!
Sommige mensen hebben (zo heb ik gemerkt) een verkeerd beeld van wat een geleidehond kan en doet. Ook lijken mensen het vreemde idee te hebben dat een geleidehond altijd luistert en nooit iets fout doet (een soort robot dus) zodat het geleidewerk altijd goed gaat. Ik heb een schat van een hond getroffen, maar wel 1 die bijna net zo eigenwijs is als zijn baas! Als ik Siem vraag om naar rechts te gaan dan komt het regelmatig voor dat hij naar links gaat. En als naast een zebra de ingang van een park ligt, loop ik de zebra dus regelmatig voorbij. Ik heb lange tijd een weblog bijgehouden van mijn belevenissen met Siem, maar ik ben hier door tijdgebrek inmiddels mee gestopt. Er zijn echter genoeg andere blinden die hun belevenissen nauwkeurig bijhouden!
Komt u een keer een geleidehond met baas tegen? Aai de hond dan nooit en probeer de hond te negeren. Door de hond aandacht te geven wordt hij afgeleid waardoor de baas in gevaar kan komen.
Toch kom ik in het dagelijks leven wel eens kleine dingetjes tegen waarvan ik denk: 'Dat is echt iets voor een blinde!' En nee, dan doel ik niet op een verkeerde kledingcombinatie voor mij of mijn dochter (want gelukkig legt Lizette de kleding voor Elles en mij klaar)! Ik wil e.e.a. daarom duidelijk maken met een paar voorbeelden.
Een voorbeeld uit mijn studietijd: We hebben net een college gehad, het is pauze. Ik loop samen met een medestudent door de gangen van de school, het is er erg druk. Op dat moment word ik geroepen door een docent, 'hoi Pieter.' Ik zeg precies hetzelfde terug, hoi! U kunt zich misschien wel voorstellen dat een simpel 'hoi' bij een docent geen enkel probleem is, maar stelt u zich nu eens voor dat de stem van premier Rutte heel veel op de stem van de docent lijkt. Als de premier mij zou kennen, en mij aan zou spreken met hoi Pieter, dan is er een grote kans dat ik ook gewoon 'hoi' zal zeggen...
Het kan ook anders. Stel dat de directeur van de Hogeschool Rotterdam mij goed kent en een keer voorbij loopt. Hij roept: 'Pietr!' Hij roept dat zo snel, waardoor dat Pietr heel veel lijkt op hoe een bepaalde medestudent mij altijd roept. En u raad het al, ik denk dat het de medestudent is en roep heel ontspannen 'heeuuuiiiii!' Hetzelfde overkomt me natuurlijk ook als ik op straat loop, met het geluid van auto's en fietsers om me heen, waardoor het herkennen van stemmen nog eens extra wordt bemoeilijkt.
Hoe komt dat nou eigenlijk? Als iemand mij roept of aanspreekt moet ik razendsnel gaan nadenken welke persoon er aan een bepaalde stem hangt. En als een persoon niet meer dan 1 woord roept, terwijl de omgeving erg luidruchtig is of het is heel lang geleden dat je een persoon ontmoet hebt, dan is een fout zo gemaakt! Een ziende ziet de persoon en weet (vaak direct) wie het is, maar bij alleen het stemgeluid is dat toch iets lastiger. Sommige mensen die mij kennen denken dat, zelfs als ik ze meer dan 10 jaar niet gezien heb, ik ze direct herken. Ik kan u uit de droom helpen, vaak is dat niet zo. Gelukkig zijn er ook mensen die automatisch hun naam noemen als ze me aanspreken. Op mijn werk maak ik er een hobby van om al mijn cliënten aan hun stem te herkennen. Collega's willen zich hier nog wel eens over verbazen, voor mij is het echter een eerste levensbehoefte en gewoon een prettige manier van werken
Het tweede voorbeeld is vanuit mijn werksituatie. Ik moet op bezoek bij een werkgever. Bij binnenkomst noem ik mijn naam bij de receptie en de desbetreffende persoon komt me halen. Ik steek mijn hand uit en stel me voor, allemaal prima. Vervolgens loop ik met Siem achter de bewuste persoon aan naar zijn/haar kantoor. Ik stap daar binnen en er wordt verteld waar ik een stoel kan vinden. Dan blijkt dat er nog iemand in de ruimte zit die mij ook een hand wil geven. De bewuste persoon heeft echter nog geen woord gezegd, dus ik heb dat niet in de gaten. Die staat daar dus lekker met zijn hand te zwaaien en ik steek die van mij niet uit!...
U zult misschien zeggen: Dit is toch niet meer dan logisch? Toch zijn het juist die dingen waar ik het (als rasechte perfectionist) wel eens moeilijk mee heb. Aan de andere kant, als het daarbij blijft hoort u mij niet klagen! Het is gewoon een kwestie van positief blijven!
Zoals u hebt kunnen lezen is er voor vrijwel alle situaties een oplossing. Creativiteit, dat is en blijft het sleutelwoord. de geringe problemen liggen met name verscholen in de dingen waarover een ziende eigenlijk niet na hoeft te denken. Gelukkig zijn veel blinden echte 'dimmers', denkers in mogelijkheden (en oplossingen)! Mocht u na dit verhaal vragen, opmerkingen of suggesties hebben, mail dan gerust!